Operatie hypnose

‘Concentreer je op die lavandelvelden van je Provencereis en je zult niet merken dat we je neusbeen verbrijzelen.’ Het klinkt als gevaarlijke pseudowetenschap, maar steeds meer artsen passen hypnose toe in plaats van verdoving. ‘Tegen intense pijn werken woorden minstens zo goed als narcose.’

Je ziet hoe het landschap door de lichtinval van kleur verandert. Het reliëf van de bergen valt op. Je kijkt er lang naar. Is het stil of hoor je de wind en het geritsel van blaadjes? Nu wandel je verder en je voelt hoe aangenaam het is dat deze omgeving op je inwerkt.

Professor Marie-Elisabeth Faymonville fluistert de zinnetjes traag in het oor van haar patiënt. Terwijl een assistente diens keel ontsmet en de klassieke muziek op de achtergrond wat luider zet, gaat Faymonville dicht bij het hoofd van de patiënt zitten. Ze raakt het aan en gaat verder met haar monotone stem: “Misschien passeer je een veld met bloemen of graan? Weet je welke kleuren ze allemaal hebben? Is het koud of warm?”

Suggestieve vragen

Met zachte stem en suggestieve vragen gidst de anesthesiste de patiënt door zijn vakantieherinneringen. Het tere gefluister staat in fel contrast met wat er gebeurt achter het doek waar Faymonville tegenaan kijkt: twee chirurgen trekken aan het opengesneden keelweefsel. De schildklier wordt aangepakt. Dat gaat niet fijntjes maar vereist diep snijden en gewrik. Zodanig zelfs dat het hoofd waarop Faymonville haar hand legt zoals je een kind troost, af en toe heen en weer schokt. Maar de stille bespreking van vakantie-idylles gaat gewoon verder. Tot Faymonville zegt: “Nu stel ik voor dat je je handen en ogen beweegt en dat je terug bij ons komt. Alles is voorbij.” We schrijven luttele seconden nadat de chirurg de laatste hechting heeft afgewerkt.

Met een brede grijns opent de man zijn ogen. “Fijn. Een kwartiertje grasduinen in het vakantiedagboek. Ik ben in Zuid-Frankrijk geweest”, zegt hij. Enige herinnering aan de operatie heeft hij niet. “Goh, dit wil ik wel opnieuw doen.”

Een man bij wie het neustussenschot hersteld moet worden, een operatie waarbij met een hamertje op en in de neus wordt geklopt, reageert op dezelfde manier. Zelfs de griezelige geluiden van het gehamer brachten hem niet uit zijn tochtje door de natuur. “Ik stapte door de sneeuw”, meldt hij vanop de operatietafel. Een meisje van vijf bij wie schoonheidsvlekken worden verwijderd ondergaat de ingreep aan de hand van een verhaaltje over haar Barbies.

Wantrouwen overwonnen

In het Universitair Ziekenhuis van Luik (CHUL) worden jaarlijks 150 ingrepen onder ‘hypnosedatie’ uitgevoerd. Daarbij wordt een zo laag mogelijke dosis pijnstillers en lokale verdoving met hypnose gecombineerd, waardoor de negatieve effecten van algemene verdoving uitblijven.

Het is Faymonville, diensthoofd pijnbestrijding aan het CHUL, die de techniek in 1992 als eerste herlanceerde na decennia van wantrouwen. Sindsdien zijn er in het ziekenhuis ongeveer negenduizend ingrepen onder hypnosedatie voltrokken. “We hebben in slechts achttien gevallen alsnog algemene verdoving moeten toedienen”, vertelt Faymonville. Dat kan omdat de anesthesist en de patiënt met elkaar een teken afspreken. Faymonville: “Bij de minste pijnlijke sensatie volstaat dan bijvoorbeeld een grimas om een morfineachtig middel toe te dienen. Maar dat is maar zeer zelden nodig.”

Vandaag is ongeveer een derde van de vijftigtal anesthesisten in Luik door Faymonville opgeleid om de techniek toe te passen. Zowat 430 specialisten uit de verzorgende sector in heel Europa volgden sinds 1994 de driejarige opleiding die de Belgische opzette. “Hypnose wordt ook gebruikt bij trauma, depressie, om te stoppen met roken en bij chronische pijn. Op dat laatste legt Faymonville zich nu voltijds toe”, zegt Jean Joris, een van haar leerlingen. “Voor chirurgische ingrepen is de opleiding gericht op de integratie van hypnose in de al bij al technische context van een operatiekwartier.”

Bij een ‘gewone’ operatie is de sfeer soms zoals die in een garage. Er wordt gesneden, geboord, gedrild en het kan er hard en luid en macho aan toe gaan, inclusief vettige moppen. Wanneer de ‘verdoving’ uit hypnose bestaat kan dat niet. De patiënt zou wakker worden van de omgevingsgluiden. Er speelt zachte muziek, chirurgen fluisteren, communiceren met gebarentaal en letten samen met de anesthesist op de verschillende tekenen die de toestand van de patiënt aangeven. Ogen die traag heen en weer bewegen, een trage, regelmatige hartslag, verslapte gezichtsspieren zijn enkele daarvan. Sommige chirurgen zijn helemaal gewonnen voor de hypnose-aanpak, anderen moeten er niets van weten. Joris: “Dat heeft niet zozeer met ‘geloof’ te maken, maar met die speciale sfeer. Het is nog meer teamwerk. Ik ken één specialist die bekendstaat om zijn delicate werk maar hij houdt net niet van hypnosedatie omdat het hem meer spanning en stress geeft. Anderen worden er juist helemaal zen door, waardoor ze net beter werken.”

Magie en goochelkunst

Ook in Louvain la Neuve, in de Cliniques Universitaires Saint-Luc in Brussel en eveneens in talloze privépraktijken van tandartsen, gynaecologen, plastisch chirurgen en dermatologen, is hypnosedatie vandaag een alternatief voor de klassieke verdoving of ‘gecontroleerde farmacologische coma’, zoals Joris en Faymonville het noemen. “Het aantal operaties dat met hypnose wordt uitgevoerd blijft een minderheid. Maar vroeger moest iedereen naar Luik komen. Vandaag is de praktijk veel meer verspreid in het land”, zegt Joris, die de techniek al twintig jaar toepast.

Die evolutie staat haaks op de twijfelachtige reputatie die hypnose al decennia geniet. In 1782 vond de Franse Koninklijke Academie het welletjes geweest met het ‘mesmérisme’. Maar de praktijk stak opnieuw de kop op en in 1812 moest de Academie van Geneeskunde er korte metten mee maken. Ook neuroloog Sigmund Freud viel hypnose af. “Dit is eerder magie, exorcisme, goochelkunst”, schreef hij in 1917. Pas in de jaren zestig van de vorige eeuw kreeg hypnose als medische toepassing een zweem van sérieux, toen Amerikaanse en Franse psychiaters ermee aan de slag gingen.

Toch is het nu pas dat hypnosedatie in wetenschappelijke kringen doordringt, omdat de techniek steeds duidelijker toont dat hypnose de hersenen zeer efficiënt tegen intense pijnen wapent. Ook groeien de inzichten over andere voordelen ervan in vergelijking met gewone verdoving.

Vijftien jaar geleden circuleerden er zo’n vijftig in vakbladen gepubliceerde hypnose-onderzoeken. Vandaag zijn er dat twaalfduizend. “De medische wereld krijgt er steeds meer grip op. Ik ben een echte cartesiaan en was aanvankelijk erg sceptisch”, zegt Joris. “Maar als wetenschapper ben ik altijd nieuwsgierig en het intrigeerde mij enorm om uit te zoeken waarom en hoe hypnose dezelfde zware effecten kan bereiken als de medicijnencocktails die ik doorgaans toedien. Nieuwe scantechnieken tonen ons dat. Van klassieke narcose, een techniek die we al een vijftigtal jaar gebruiken, weten we in feite nog altijd niet hoe het precies werkt. Bij hypnose laten de PET-en MRI-scans zien hoe bepaalde delen van de cortex die voor doorstroming en interpretatie van informatie van buitenaf zorgen, geblokkeerd worden, terwijl limbische centra die pijn tegengaan actief worden en interageren.”

Net omdat aan de CHUL ook een team neurologen hersenonderzoek van internationale faam uitvoert en de scanapparatuur er van de bovenste plank is, kunnen Faymonville en co. het meest precieze onderzoek uitvoeren. Het was in 2000 dat neuroloog Steven Laureys voor het eerst aantoonde hoe bepaalde hersenendelen onder hypnose anders communiceren. Hersendelen die voor de perceptie instaan zullen minder actief zijn, gebieden die het zelfbewustzijn stimuleren worden actiever. “We staan nog maar aan het begin. Maar we zien dat hypnose een fysieke realiteit is. Het is alsof andere combinaties van hersengebieden oplichten.”

Niet dat wie onder hypnose is, onbewust is. “Dat is misverstand”, zegt Joris. “Het is geen droomtoestand maar een andere bewustzijnstoestand. Je subjectieve ervaring verandert, maar op een bepaald niveau ben je net veel alerter. Je aandacht verschuift zich naar binnen, naar je herinneringen, je creatieve geest. Mensen herinneren zich soms details die ze waren vergeten. Het vermogen om te rationaliseren en te oordelen zwakt dan weer af en de indruk van tijd en omgeving raakt vervormd.”

‘Erg leuk gesprek’

Vandaar dat een andere patiënt, meneer Plomteux zegt: “De operatie van mijn liesbreuk leek een kwartiertje te duren. In werkelijkheid was het anderhalf uur. Dokter Joris en ik hadden een erg leuk gesprek over mijn reizen naar Singapore en Jordanië. Ik herinnerde me dingen die ik was vergeten. Op een bepaald moment, blijkbaar toen ik uit de hypnose werd begeleid, vroeg ik: ‘Waar is de chirurg? Gaat die niet beginnen?’ Maar het was al voorbij. Zo aangenaam had ik me een heelkundige ingreep niet voorgesteld. Dokter Joris kende de plekken waar ik ben geweest dus we konden er echt over praten terwijl ze in me aan het snijden waren.”

Een gesprek was het echter niet. “Dat is maar een indruk. De patiënt praat helemaal niet. Dat zou bij onder andere de schildklieroperaties die ik meestal uitvoer ook niet lukken en het is niet nodig”, zegt Joris.

De meeste mensen die hypnose kiezen doen dat omdat het een sneller herstel garandeert en minder belastend is voor het organisme. Vermoeidheid, concentratie-en geheugenproblemen en zelfs een verhoogde kans op infecties zijn de belangrijkste nadelen van een volledige narcose. Onderzoek toont dat al die euvels tot de helft of meer gereduceerd worden bij hypnosedatie.

Wel is het absoluut noodzakelijk dat iemand de keuze voor hypnose voor zichzelf maakt en niet omdat de dokter of de partner of de schoonmoeder het aanraadt. “Dan ga je haperen”, zegt Joris. Dat is meteen de grootste vrees.

Tegen alle verwachtingen in wordt er vooraf niet getraind. Faymonville: “Wie oefent gaat bepaalde verwachtingen scheppen, terwijl de setting in de operatiezaal zeer verschillend is van een relaxte training. Dat kan de patiënt op het moment van de waarheid doen blokkeren”, zegt de anesthesiste. Meer zelfs, “de yogatypes die hier met een boedhistische zenblik toekomen zijn vaak het minst ontvankelijk voor hypnosedatie”, getuigt Joris.

Een uurtje praten

Vlak voor de ingreep bespreken de anesthesist en de patiënt welke herinneringen ze zullen gebruiken. Ondertussen krijgt hij of zij een licht ontspannend middel zoals Xanax. Sterk mag dat niet zijn want je moet mentaal actief blijven. Wegsoezen is er niet bij. Ook een baxter met een echt verdovend middel wordt aangebracht, voor het geval de patiënt aangeeft toch nog te veel te voelen.

Wanneer het team vaststelt dat de patiënt onder hypnose is, begint de ingreep. “Soms ben ik vanaf dat moment een uur of langer aan het woord. Daarbij raak ik altijd het voorhoofd aan. Dat werkt erg kalmerend”, zegt Joris. Hij gebruikt metaforen, vage termen en suggestieve vragen omdat het van doorslaggevend belang is dat de patiënt zelf het hypnosetraject leidt.

“Ik zeg dan bijvoorbeeld: ‘Misschien worden je voeten zwaarder of lichter.’ De bedoeling is om je te verstrooien en weg te leiden van de operatiezaal. Maar anders dan bij meditatie, waneer je gewoon ‘aan iets anders denkt’, duik je onder hypnose echt opnieuw in je ervaringen. Dan werkt het niet wanneer de begeleider te veel ‘beslist’ en bijvoorbeeld zegt: ‘Je oogleden worden nu zwaar en je ziet een zwart vlak voor je.’ Want wanneer dat níét zo is, ontstaat er mentaal protest en val je uit de hypnotische toestand”, legt Joris uit.

Maar doorgaans gebeurt dat dus niet. Uit de cijfers van Faymonville en Joris blijkt dat hypnosedatie bij 1 à 2 procent van de mensen niet werkt. Bij een vijfde maakt het de ingreep comfortabel. Zo’n zestig à zeventig procent is lyrisch. “Het blijft pakkend wanneer ze uit de hypnose komen en zeggen: ‘C’était génial.’ Maar zelfs bij wie we nmeer dan gemiddeld verdoving moeten bijgeven zijn de effecten positief in vergelijking met klassieke narcose.”

Vlotter herstel

De nadelen van de klassieke narcose vormen de belangrijkste motivatie om de gebruikelijke verdoving te vermijden. Studies laten zien dat pijn, fysieke en psychische stress en de behoefte aan pijnstillers en kalmerende en verdovende middelen tijdens en na de operatie steevast stukken lager liggen dankzij de hypnose. Terwijl voor een gastroscopie van een kwartier bijvoorbeeld 2 tot 4 milligram van het sederende anxiolyticum Midazolam wordt toegediend, hanteren Joris en zijn team 0,5 tot één milligram voor een ingreep van twee uur wanneer hypnose wordt toegepast.

“Het herstel verloopt ook veel vlotter en er zijn zelfs aanwijzingen dat er minder impact op het immuunsysteem zou zijn na een operatie met hypnose.” Niet zelden, zo toont onderzoek, duren de ingrepen minder lang en zijn er minder bloedingen. Ook de druk op aderen en hart is minder zwaar. Naast die fysieke en psychische voordelen voor de patiënt onderstrepen de experts in Luik ook de betere communicatie met de patiënt. “In die zin varen al onze patiënten wel bij die techniek, want wij hebben meer aandacht voor de relatie met hen.”

Momenteel wordt hypnose voornamelijk toegepast bij esthetische ingrepen, liesbreuken, het verwijderen van aambeien, bevallingen, het verwijderen van baarmoeders, bij borstkankeroperaties en tandingrepen. Faymonville: “Voor zware ingrepen zoals openhartoperaties gaat dat niet, omdat je bij zulke ingrepen het hart moet stilleggen.”

Toch is er los van dat soort technische beperkingen geen vaste grens van tot waar hypnose kan gaan als verdoving. Joris: “Ik weet van twee hypnosespecialisten die zelf onder het mes moesten. De ene liet zonder verdoving met autohypnose een tand trekken, de ander deed hetzelfde voor een behandeling aan de amygdala, de amandelvormige neuronenkern diep in de hersenen. Geen centje pijn.

BARBARA DEBUSSCHERE is wetenschapsjournaliste. Ze vindt de praktijk van het onder hypnose opereren doodeng maar fascinerend.

Bron: https://www.demorgen.be/nieuws/operatie-hypnose~bd2dc598/

160 antwoorden

Trackbacks & Pingbacks

  1. keflex penicillin allergy

    keflex penicillin allergy

  2. doxycycline alcohol

    doxycycline alcohol

  3. do i need to check blood sugar while taking metformin

    do i need to check blood sugar while taking metformin

  4. side effects of cephalexin in adults

    side effects of cephalexin in adults

  5. cipro and alcohol

    cipro and alcohol

  6. lisinopril how long to work

    lisinopril how long to work

  7. trazodone a controlled substance

    trazodone a controlled substance

  8. students using provigil

    students using provigil

  9. lyrica dosage for nerve pain

    lyrica dosage for nerve pain

  10. valacyclovir 500 mg

    valacyclovir 500 mg

  11. can i drink alcohol while taking amoxicillin

    can i drink alcohol while taking amoxicillin

  12. prednisone dosage for upper respiratory infection

    prednisone dosage for upper respiratory infection

  13. generic levitra vardenafil 20mg

    generic levitra vardenafil 20mg

  14. ivermectin lotion for lice

    ivermectin lotion for lice

  15. supplements containing tadalafil

    supplements containing tadalafil

  16. stromectol tablets for humans

    stromectol tablets for humans

  17. ivermectin 250ml schreef:

    ivermectin 250ml

    ivermectin 250ml

  18. viagra cream in india

    viagra cream in india

  19. us online viagra prescription

    us online viagra prescription

  20. aurochem tadalafil

    aurochem tadalafil

  21. what is vardenafil hcl used for

    what is vardenafil hcl used for

  22. stromectol price in india

    stromectol price in india

  23. ivermectin 1 topical cream

    ivermectin 1 topical cream

  24. ivermectin 5 mg schreef:

    ivermectin 5 mg

    ivermectin 5 mg

  25. sildenafil prescription online

    sildenafil prescription online

  26. levitra without prescription

    levitra without prescription

  27. levitra 10 mg schreef:

    levitra 10 mg

    levitra 10 mg

  28. online pharmacy percocet no prescription

    online pharmacy percocet no prescription

  29. best value pharmacy

    best value pharmacy

  30. tadalafil 40 mg for sale

    tadalafil 40 mg for sale

  31. hims sildenafil review

    hims sildenafil review

  32. cialis online pills

    cialis online pills

  33. ivermectin 12 schreef:

    ivermectin 12

    ivermectin 12

  34. tamsulosin recommended dosage

    tamsulosin recommended dosage

  35. pioglitazone and sitagliptin

    pioglitazone and sitagliptin

  36. synthroid celiac schreef:

    synthroid celiac

    synthroid celiac

  37. venlafaxine morning or night

    venlafaxine morning or night

  38. spironolactone side effects reddit

    spironolactone side effects reddit

  39. tizanidine used for

    tizanidine used for

  40. voltaren patch 5%

    voltaren patch 5%

  41. abilify doses schreef:

    abilify doses

    abilify doses

  42. acarbose indicação

    acarbose indicação

  43. semaglutide step 8

    semaglutide step 8

  44. remeron hair loss

    remeron hair loss

  45. plavix lactose schreef:

    plavix lactose

    plavix lactose

  46. repaglinide floating tablets

    repaglinide floating tablets

  47. can you take ibuprofen with robaxin

    can you take ibuprofen with robaxin

  48. protonix 40mg schreef:

    protonix 40mg

    protonix 40mg

  49. celexa 20mg schreef:

    celexa 20mg

    celexa 20mg

  50. celecoxib pill schreef:

    celecoxib pill

    celecoxib pill

  51. does baclofen show up on a drug test

    does baclofen show up on a drug test

  52. meloxicam vs celebrex

    meloxicam vs celebrex

  53. taking bupropion and naltrexone instead of contrave

    taking bupropion and naltrexone instead of contrave

  54. augmentin 875 side effects

    augmentin 875 side effects

  55. buspar depression

    buspar depression

  56. how to grow ashwagandha

    how to grow ashwagandha

  57. site schreef:

    site

    site

  58. abilify aripiprazole

    abilify aripiprazole

  59. allopurinol 100mg side effects

    allopurinol 100mg side effects

  60. what does aspirin do

    what does aspirin do

  61. amitriptyline hcl 25 mg

    amitriptyline hcl 25 mg

  62. cozaar generic schreef:

    cozaar generic

    cozaar generic

  63. side effects of augmentin 875

    side effects of augmentin 875

  64. ddavp patient assistance

    ddavp patient assistance

  65. ezetimibe youtube

    ezetimibe youtube

  66. effexor xr side effects first week

    effexor xr side effects first week

  67. does flomax cause kidney stones

    does flomax cause kidney stones

  68. can citalopram cause weight loss

    can citalopram cause weight loss

  69. diclofenac sodium 75mg dr tablets

    diclofenac sodium 75mg dr tablets

  70. get contrave reviews

    get contrave reviews

  71. what are the side effects of flexeril

    what are the side effects of flexeril

  72. depakote sprinkles side effects

    depakote sprinkles side effects

  73. diltiazem cd 180 mg

    diltiazem cd 180 mg

  74. how much does amoxicillin cost

    how much does amoxicillin cost

  75. vxi.su schreef:

    vxi.su

    vxi.su

  76. bactrim dosage 800/160 for skin infection

    bactrim dosage 800/160 for skin infection

  77. does bactrim affect birth control

    does bactrim affect birth control

  78. can i drink alcohol with ciprofloxacin 500 mg

    can i drink alcohol with ciprofloxacin 500 mg

  79. cephalexin for bacterial vaginosis

    cephalexin for bacterial vaginosis

  80. Spiral Dynamics schreef:

    Spiral Dynamics

    Spiral Dynamics

  81. spiraldynamics schreef:

    spiraldynamics

    spiraldynamics

  82. how long does cephalexin take to work for skin infection

    how long does cephalexin take to work for skin infection

  83. duloxetine and levothyroxine

    duloxetine and levothyroxine

  84. uk viagra no prescription

    uk viagra no prescription

  85. homeopathy gabapentin

    homeopathy gabapentin

  86. escitalopram 20mg tablets side effects

    escitalopram 20mg tablets side effects

  87. cymbalta vs lexapro weight gain

    cymbalta vs lexapro weight gain

  88. what works better lexapro or celexa

    what works better lexapro or celexa

  89. can i take my fluoxetine at night

    can i take my fluoxetine at night

  90. keflex vs macrobid for uti

    keflex vs macrobid for uti

  91. metronidazole formulations

    metronidazole formulations

  92. withdrawal symptoms from zoloft

    withdrawal symptoms from zoloft

  93. list schreef:

    list

    list

  94. link schreef:

    link

    link

  95. 911 schreef:

    911

    911

  96. rybelsus jakarta schreef:

    rybelsus jakarta

    rybelsus jakarta

  97. semaglutide pill form cost

    semaglutide pill form cost

  98. cost of semaglutide

    cost of semaglutide

  99. lisinopril-hydrochlorothiazide 10-12.5

    lisinopril-hydrochlorothiazide 10-12.5

  100. metformin darreichungsform

    metformin darreichungsform

  101. furosemide rcp schreef:

    furosemide rcp

    furosemide rcp

  102. kjøpe nolvadex schreef:

    kjøpe nolvadex

    kjøpe nolvadex

  103. valtrex bioavailability

    valtrex bioavailability

  104. what does pregabalin look like

    what does pregabalin look like

  105. metronidazole abbott

    metronidazole abbott

  106. gabapentin diazepam

    gabapentin diazepam

  107. sulfamethoxazole ole-tmp ds

    sulfamethoxazole ole-tmp ds

  108. cheaper alternative to cialis

    cheaper alternative to cialis

  109. overnight cialis online

    overnight cialis online

  110. cialis using paypal in australia

    cialis using paypal in australia

  111. unicure remedies tadalafil

    unicure remedies tadalafil

  112. viagra fast delivery usa

    viagra fast delivery usa

  113. buy viagra cheap schreef:

    buy viagra cheap

    buy viagra cheap

  114. viagara schreef:

    viagara

    viagara

  115. how to get sildenafil online

    how to get sildenafil online

  116. viagra online australia

    viagra online australia

  117. best female viagra 2018

    best female viagra 2018

  118. tadalafil com schreef:

    tadalafil com

    tadalafil com

  119. can i get viagra from pharmacy

    can i get viagra from pharmacy

  120. sildenafil 20 mg pharmacy

    sildenafil 20 mg pharmacy

  121. buy low dose cialis online

    buy low dose cialis online

  122. cheap viagra paypal

    cheap viagra paypal

  123. side effects of cialis and grapefruits

    side effects of cialis and grapefruits

  124. dilantin online pharmacy

    dilantin online pharmacy

  125. publix pharmacy store hours

    publix pharmacy store hours

  126. buying cheap cialis online

    buying cheap cialis online

  127. canadian pharmacy generic cialis

    canadian pharmacy generic cialis

  128. canadian online pharmacy sildenafil

    canadian online pharmacy sildenafil

  129. viagra otc price schreef:

    viagra otc price

    viagra otc price

  130. tadalafil generic price

    tadalafil generic price

  131. can you buy generic viagra

    can you buy generic viagra

  132. viagra tablet cost in india

    viagra tablet cost in india

  133. cialis online cheap

    cialis online cheap

  134. daily cialis cost

    daily cialis cost

  135. generic viagra coupon

    generic viagra coupon

  136. cialis free samples

    cialis free samples

  137. pharmacy carry oxycodone

    pharmacy carry oxycodone

  138. generic cialis pharmacy online

    Operatie hypnose – Guy Bracke

  139. medstore online pharmacy

    Operatie hypnose – Guy Bracke

  140. reliable rx pharmacy reviews

    Operatie hypnose – Guy Bracke

  141. linezolid pharmacy

    Operatie hypnose – Guy Bracke

  142. essay writers online cheap

    Operatie hypnose – Guy Bracke

  143. best essay writing company

    Operatie hypnose – Guy Bracke

  144. buying essays online

    Operatie hypnose – Guy Bracke

  145. help writing a argumentative essay

    Operatie hypnose – Guy Bracke

  146. essay writing service cheap

    Operatie hypnose – Guy Bracke

  147. college application essay writing help

    Operatie hypnose – Guy Bracke

  148. essay writing services

    Operatie hypnose – Guy Bracke

  149. college application essay services

    Operatie hypnose – Guy Bracke

  150. cheap essay help schreef:

    cheap essay help

    Operatie hypnose – Guy Bracke

  151. write my admissions essay

    Operatie hypnose – Guy Bracke

  152. best custom essay

    Operatie hypnose – Guy Bracke

  153. college admission essay editing services

    Operatie hypnose – Guy Bracke

  154. essay writer online

    Operatie hypnose – Guy Bracke

  155. help writing a descriptive essay

    Operatie hypnose – Guy Bracke

  156. essay paper writing help

    Operatie hypnose – Guy Bracke

  157. tadalafil generic online

    Operatie hypnose – Guy Bracke

  158. viagra online cheap price

    Operatie hypnose – Guy Bracke

  159. […] in 1991 – said a few years ago in an interview with the Belgian newspaper De Morgen (read here for non-subscribers), however, that hypnosis cannot be used in open-heart surgery. Her arguments […]

Reacties zijn gesloten.